Trong suốt những năm 1970 và 1980, LED có thêm màu vàng, cam, xanh lá. Hiệu suất tăng lên, tuổi thọ kéo dài, nhưng vẫn thiếu một mảnh ghép quan trọng: màu xanh dương. Không có xanh dương thì không có ánh sáng trắng. Không có ánh sáng trắng thì LED mãi mãi không thể thay thế đèn truyền thống. Đây không chỉ là vấn đề màu sắc, mà là bức tường vật lý của vật liệu. Nhiều phòng thí nghiệm lớn kết luận rằng LED xanh dương hiệu suất cao là bất khả thi, hoặc ít nhất là không đáng để theo đuổi. Cả ngành công nghiệp đứng trước một bức tường vô hình. Người ta thử, người ta thất bại, người ta bỏ cuộc, và người ta nói: “Không khả thi.”
Rồi có một người đàn ông không chấp nhận câu nói đó!
Đầu thập niên 1990, Shuji Nakamura, khi đó là một kỹ sư gần như vô danh tại một công ty nhỏ ở Nhật, quyết định đi ngược lại kết luận ấy. Ông chọn Gallium Nitride, một vật liệu bị coi là khó kiểm soát, dễ hỏng, và không ổn định. Hết mẫu này đến mẫu khác thất bại. Chip nứt, cháy, phát sáng yếu hoặc không phát sáng. Nhưng Nakamura không tìm cách thỏa hiệp với giới hạn của thực tại, ông thay đổi cấu trúc tinh thể, thay đổi quy trình tăng trưởng, thay đổi cả cách mà người ta nghĩ về vật liệu này. Năm 1993, LED xanh dương hiệu suất cao bật sáng, không phải như một khoảnh khắc huy hoàng, mà như một sự kiện lặng lẽ làm sụp đổ hàng chục năm kết luận “không thể”. Từ ánh sáng xanh ấy, ánh sáng trắng trở nên khả thi, và trật tự của ngành chiếu sáng bị đảo ngược. Nhiều năm sau, khi nhận giải Nobel Vật lý, Nakamura không được vinh danh vì một bóng đèn, mà vì đã chứng minh rằng đôi khi, tiến bộ không đến từ nơi được đầu tư nhiều nhất, mà từ những con người đủ lì lợm để không tin vào giới hạn mà thời đại của họ đặt ra.
Từ LED xanh dương, ánh sáng trắng trở nên khả thi, thông qua lớp phosphor chuyển đổi quang phổ. Đây là khoảnh khắc mà lịch sử chiếu sáng rẽ hướng. Lần đầu tiên, con người tạo ra ánh sáng mà không cần đốt cháy vật chất. LED không nóng lên để phát sáng. Nó không tiêu hao bản thân. Nó chỉ hiểu dòng điện và chuyển hóa nó một cách chính xác. Năm 2014, Nakamura cùng các cộng sự nhận giải Nobel Vật lý, không phải vì một bóng đèn, mà vì đã thay đổi cách con người tạo ra ánh sáng.
Từ những năm 2000 trở đi, LED bắt đầu xuất hiện khắp nơi, rất lặng lẽ. Ban đầu là trong nhà máy, nơi hiệu suất quan trọng hơn cảm xúc. Rồi đến văn phòng, đường phố, bệnh viện. Cuối cùng, nó bước vào từng ngôi nhà. Không có ngày nào được ghi là “kỷ nguyên LED bắt đầu”. Chỉ có những bóng đèn cũ dần biến mất, và những bóng đèn mới lặng lẽ thay thế.
Không có một khoảnh khắc “ra mắt thế giới”. Không có ngày nào được ghi là “LED chính thức thay thế ánh sáng cũ”. Chỉ là từng bóng đèn lặng lẽ xuất hiện. Ngày nay, chúng ta bật công tắc mà không suy nghĩ. Ánh sáng đến ngay lập tức, mát, ổn định, bền bỉ. Phép màu đã trở nên quen thuộc đến mức vô hình. Nhưng nếu nhìn kỹ, mỗi bóng LED là kết tinh của hơn một thế kỷ quan sát, thất bại, kiên nhẫn, và những con người đã tin vào một ý tưởng nghe rất ngược đời trong suốt phần lớn lịch sử: ánh sáng không nhất thiết phải cháy. Và có lẽ, đó không chỉ là câu chuyện của LED, mà là câu chuyện của mọi tiến bộ thực sự, bắt đầu từ một điều không ai cần, được theo đuổi bởi những người không chịu bỏ cuộc, và chỉ khi đã đủ chín, mới âm thầm thay đổi thế giới.
Để kết bài Hùng xin trích lại một câu trong đoạn quảng cáo “Think Different” của Apple năm 1997, tạm dịch là: “Bởi vì những người đủ điên rồ để nghĩ rằng họ có thể thay đổi thế giới, chính là những người làm được điều đó.”, nó là một phần trong bài thơ “The Crazy Ones” của Rob Siltanen, giám đốc sáng tạo của công ty truyền thông huyền thoại TBWA\Chiat\Day:
Here’s to the crazy ones.
The misfits. The rebels. The troublemakers.
The round pegs in the square holes.
The ones who see things differently.
They’re not fond of rules. And they have no respect for the status quo.
You can quote them, disagree with them, glorify or vilify them.
About the only thing you can’t do is ignore them.
Because they change things.
They push the human race forward.
And while some may see them as the crazy ones, we see genius.
Because the people who are crazy enough to think they can change the world, are the ones who do.
Để lại một bình luận