Nếu coi lịch sử máy in 3D kéo sợi (FDM) như một con đường dài, thì hơn 10 năm đầu của nó giống một đoạn đường đất. Đi được, nhưng xóc. Ai quen tay thì chạy nhanh, ai mới vào thì dễ té. Và trong suốt quãng đường đó, phần lớn các hãng đều chấp nhận một sự thật: FDM là công nghệ dành cho người chịu học, chịu chỉnh, chịu sai, chưa hoàn toàn sử dụng được ở mức bình thường.
Mình bắt đầu với FDM từ hơn 10 năm trước, ở giai đoạn mà “in ra được” đã là thành công. Lúc đó, mình không thấy FDM kém, nhưng mình thấy nó không thân thiện với thời gian của mình. Mỗi chiếc máy giống một dự án DIY kéo dài. Bạn học được rất nhiều, nhưng đổi lại là rất nhiều buổi tối ngồi nhìn máy chạy và tự hỏi: “Sao cái này lại lỗi nữa?”.
Thị trường lúc đó chia rất rõ. Một bên là các hãng theo triết lý open-source, cộng đồng lớn, máy rẻ, nhưng người dùng phải gánh phần lớn trách nhiệm. Một bên là các hãng phương Tây, bán máy đắt, ổn định hơn, nhưng chậm, bảo thủ, và thường không dành cho cá nhân.
Cả hai bên đều tồn tại, và cả hai bên đều không thật sự làm cho FDM “dễ sống” với người dùng thông thường.
Và Bambulab xuất hiện
Đối thủ của Bambu không ít: Prusa, Creality, Anycubic, Elegoo, FlashForge, Raise3D, Ultimaker… mỗi hãng đều có điểm mạnh riêng. Nhưng phần lớn các hãng này ưu tiên tối ưu từng phần, còn Bambu tối ưu tổng thể trải nghiệm.
Trong giai đoạn đó, Prusa là biểu tượng. Prusa không chỉ bán máy, họ bán triết lý: open-source, minh bạch, cộng đồng mạnh, documentation tốt. Với rất nhiều người, Prusa là “chuẩn mực đạo đức” của ngành FDM. Nhưng chính vì vậy, Prusa cũng mang gánh nặng của quá khứ. Họ đổi mới cẩn trọng, từng bước, và thường ưu tiên sự ổn định hơn là phá cách.
Ở phía còn lại, Creality đại diện cho làn sóng Trung Quốc: quy mô lớn, giá rẻ, ra model liên tục, phủ thị trường bằng số lượng. Creality giúp FDM lan rộng toàn cầu, nhưng cũng khiến trải nghiệm trở nên rất không đồng đều. Một chiếc máy tốt trong batch này không đảm bảo chiếc kế bên cũng tốt. Và người dùng quen với việc “mua về rồi tự chỉnh”.
Còn các hãng phương Tây cao cấp hơn thì sao? Ultimaker, Raise3D, MakerBot… họ bán cho doanh nghiệp, bán sự an toàn, bán quy trình. Nhưng theo thời gian, họ bắt đầu xa rời người dùng cá nhân. Giá cao, tốc độ chậm, và nhiều quyết định sản phẩm mang tính bảo thủ. Khi thị trường chuyển động nhanh hơn, họ phản ứng chậm.
Đây là bối cảnh mà BambuLab bước vào.
Điều quan trọng là Bambu không xuất thân từ văn hóa RepRap thuần túy. Họ xuất thân từ tư duy sản phẩm tiêu dùng công nghệ. Và điều này tạo ra khác biệt rất lớn. Thực tế là họ không “đè” bằng cách đánh trực diện từng đối thủ. Đơn giản là họ đổi luật chơi.
Khi BambuLab xuất hiện, họ không hỏi: “Làm sao để người dùng chỉnh tốt hơn?”. Họ hỏi: “Làm sao để người dùng không cần chỉnh?”
Đây là một câu hỏi rất nguy hiểm đối với các hãng cũ với tư duy sẵn có, vì nó động vào nền tảng của FDM suốt nhiều năm: FDM vốn được xem là khó. Bambu thì không chấp nhận giả định đó.
Họ nhét vào máy rất nhiều thứ mà trước đây người dùng phải tự làm: cân bàn tự động, đo rung, bù rung, kiểm soát flow, kiểm tra lỗi in. Họ không coi đó là “tính năng cao cấp”, mà coi đó là điều kiện tối thiểu để người dùng không bị mệt, hướng đến việc bấm là in. Và khi họ kết hợp tất cả những thứ đó lại, họ không chỉ tạo ra một chiếc máy nhanh, mà tạo ra một trải nghiệm khác hẳn, cảm giác không cần tốn quá nhiều công sức, kiến thức để cho ra một bản in được xem là thành công và “xài được”.
Bambulab đã làm gì, và làm như thế nào?
Một điểm mà mình nghĩ nhiều người đánh giá chưa đủ sâu là: Bambu không thắng bằng thông số, họ thắng bằng xác suất.
Xác suất in thành công của một người dùng phổ thông với Bambu cao hơn rất nhiều so với mặt bằng chung trước đó. Điều này nghe có vẻ nhỏ, nhưng về mặt thị trường, nó là đòn chí mạng.
Khi xác suất thành công cao, người dùng mới ở lại lâu hơn.
Khi người dùng ở lại lâu hơn, họ in nhiều hơn.
Khi họ in nhiều hơn, họ bắt đầu làm sản phẩm thật.
Và khi họ làm sản phẩm thật, họ sẵn sàng đầu tư thêm máy.
Đây là vòng lặp tăng trưởng mà các hãng cũ rất khó tái tạo, vì nó không nằm ở một linh kiện hay một firmware update. Nó nằm ở cách tư duy về người dùng.
Về đối thủ cạnh tranh, Bambu không “đè” Prusa hay Creality bằng cách đánh trực diện. Họ làm một việc tinh vi hơn: kéo người dùng ra khỏi vùng thoải mái cũ.
Với người dùng Prusa lâu năm, Bambu đặt câu hỏi khó: “Tại sao tôi phải trả nhiều tiền hơn, in chậm hơn, và vẫn phải làm nhiều thao tác thủ công?”. Với người dùng Creality, Bambu đặt câu hỏi khác: “Tại sao tôi phải chấp nhận may rủi, trong khi có lựa chọn ổn định hơn?”.
Còn với các hãng phương Tây truyền thống, Bambu khiến họ lộ ra một điểm yếu: họ không còn hiểu người dùng cá nhân nữa. Khi người dùng cá nhân ngày càng giống một xưởng nhỏ, một studio, một maker bán chuyên, thì các giải pháp quá nặng về enterprise bắt đầu trở nên dư thừa.
Bambu không dồn hết sức vào một flagship rồi bỏ mặc phần còn lại. Họ chia rất rõ:
- Dòng A (A1, A1 mini): cho người mới, giá dễ tiếp cận, vẫn giữ trải nghiệm tốt
- Dòng P (P1S, P2S): xương sống, in nhanh, ổn định, dùng cho công việc nhỏ và vừa
- Dòng X: nhiều tự động hóa nhất, ít phải can thiệp (trước đây, trước khi có dòng H)
- Dòng H (H2S, H2D,H2C): hướng tới người dùng chuyên nghiệp hơn, đa nozzle, đa vật liệu, workflow phức tạp
Cách này rất giống cách các hãng điện tử tiêu dùng xây hệ sinh thái. Khi bạn đã quen một dòng, việc lên dòng khác không tạo cảm giác “học lại từ đầu”. Với mình, đây là điểm mấu chốt. Hiện tại mình đang sở hữu 9 máy Bambu. Không phải vì mình sưu tầm máy, mà vì workflow đồng nhất. Thêm máy là thêm năng lực, chứ không thêm rắc rối.
Và Makerworld
MakerWorld là một mảnh ghép khác mà nếu nhìn hời hợt sẽ thấy “chỉ là trang chia sẻ file in”. Nhưng nếu nhìn kỹ, bạn sẽ thấy đây là bước đi rất chiến lược.
Trong quá khứ, model nằm ở chỗ này, slicer ở chỗ kia, profile truyền miệng trong forum, và kết quả in phụ thuộc rất nhiều vào người tải. Bambu gom tất cả lại thành một dòng chảy. Model đi kèm profile. Profile đi kèm máy. Và trải nghiệm in trở nên nhất quán hơn. Quan trọng hơn nữa, con trai tôi có thể tìm kiếm mẫu đồ chơi mà nó yêu thích cho dịp Noel và bấm nút in trên điện thoại, và chỉ chờ đợi khi đi học về là có sẵn món đồ như mong đợi.
Về lâu dài, đây không chỉ là chuyện tiện lợi. Đây là chuyện quyền lực nền tảng. Ai kiểm soát nơi người dùng tìm model, người đó ảnh hưởng trực tiếp tới cách người dùng in, và gián tiếp tới quyết định mua máy tiếp theo, và khi nào có nhiều thời gian hơn, Hùng sẽ viết thêm về nền tảng này của Bambu, nơi mà có rất nhiều cuộc thi, chương trình, phụ kiện bán kèm, nói cách khác, đây chính là một trong các sợi dây trói buộc người dùng vào hệ thống khép kín của Bambulab.
Quay lại với mình. Mình không quay lại FDM vì mình “yêu lại từ đầu”. Mình quay lại vì FDM, nhờ Bambu, đã đủ trưởng thành để phục vụ cho những thú vui cá nhân của mình.
Hiện tại mình dùng rất nhiều máy Bambu cho mục đích cá nhân: từ A1 mini, A1 cho những món nhỏ, thử nghiệm nhanh; P1S, P2S cho các công việc ổn định; đến H2S cho những bài toán nghiêm túc hơn về vật liệu và hiệu suất. Điều mình thấy rõ nhất là: mình không còn phải “nuôi máy”. Máy phục vụ mình, chứ không phải ngược lại. Và khi bạn dùng nhiều máy, sự đồng nhất trong hệ sinh thái là thứ cực kỳ quan trọng. Thêm máy không làm workflow phức tạp hơn, chỉ làm năng lực tăng lên.
Với một người có thú vui in ấn đồ chơi, EDC, prototype, sản phẩm nhỏ như mình, đây là sự khác biệt sống còn. Và cá nhân mình cũng có đóng góp vài mẫu in vui vẻ trên Markerworld, ai có sử dụng máy in Bambu thì xem qua cho vui, link ở đây.
Tất nhiên, Bambu không phải không có rủi ro. Hệ sinh thái đóng, sự phụ thuộc vào phần mềm, những tranh cãi về open-source, những lần lỗi sản phẩm… tất cả đều có thật.
Nhưng nhìn rộng ra lịch sử ngành, mình thấy một điều: các hãng phương Tây không thua vì họ kém kỹ thuật, mà vì họ chậm thay đổi tư duy sản phẩm. Còn Bambu, ít nhất tới thời điểm này, đang đi rất nhanh và rất quyết liệt.
Nếu nhìn về 5 năm tới, mình không nghĩ câu hỏi là “Bambu có còn dẫn đầu không?”. Câu hỏi đúng hơn là: ai sẽ học được cách Bambu học người dùng? Bởi vì một khi FDM đã bước sang giai đoạn “đồ dùng công nghệ”, thì những hãng vẫn coi nó là “máy kỹ thuật” sẽ ngày càng khó tồn tại ở thị trường cá nhân.
Mình gọi BambuLab là người dẫn đầu thị trường FDM không phải vì họ hoàn hảo, mà vì họ thay đổi quỹ đạo của ngành.
Trước Bambu, FDM là thứ bạn phải thích thì mới chịu được.
Sau Bambu, FDM là thứ bạn có thể dùng nghiêm túc để làm việc.
Và với Hùng, đó là khác biệt đủ lớn để viết cả một bài như thế này.
Để lại một bình luận