Nhện sứ Varys và bản anh hùng ca vô danh trong trò chơi vương quyền
Trong một vũ trụ rực lửa và tàn nhẫn như Game of Thrones, nơi những thanh gươm thép Valyria sáng loáng định đoạt sinh tử, nơi những con rồng khổng lồ thiêu rụi cả một đạo quân, và nơi những gia tộc hùng mạnh sẵn sàng chém giết lẫn nhau để tranh giành Ngai Sắt, sự tồn tại của một nhân vật như Varys quả thực là một nghịch lý kỳ diệu. Một kẻ không thể đánh đấm giỏi, không có xuất thân cao quý, không có lấy một tấc đất cắm dùi, và thậm chí không có cả bản ngã sinh học của một người đàn ông hoàn chỉnh. Thế nhưng, kẻ đó lại là một trong những người thao túng vĩ đại nhất, một người chơi cờ xuất sắc nhất, và vĩ đại hơn cả, là một người hùng thầm lặng đích thực của toàn bộ câu chuyện. Khi xem đi xem lại series này từ những mùa đầu tiên cho đến tận khoảnh khắc tàn lụi cuối cùng, người ta dễ dàng bị cuốn vào vẻ đẹp hào nhoáng của Daenerys Targaryen, sự chính trực của Ned Stark hay Jon Snow, hoặc sự xảo quyệt đầy ma mị của Cersei Lannister. Nhưng càng chìm sâu vào thế giới chính trị của King's Landing, ta càng nhận ra rằng trung tâm của mọi vòng xoáy quyền lực không nằm ở những kẻ vung kiếm, mà nằm ở một người đàn ông béo mập, đi những bước chân êm ru trong đôi hài vải, luôn giấu hai tay vào trong tay áo rộng và tỏa ra mùi hương phấn nhạt. Đó là Varys, hay còn được gọi bằng cái tên đầy e dè: Nhện Sứ.
Bài viết này không chỉ là một bản tóm tắt cuộc đời của Varys. Đây là vài dòng về một con người đã dùng cả cuộc của mình đời chìm trong bóng tối, tay nhúng chàm bởi những mưu mô tàn độc nhất, nhưng lại giữ cho mình một trái tim trong sáng nhất dành cho những sinh linh bé nhỏ của vương quốc.
Đứa trẻ mồ côi ở Essos và tiếng nói trong ngọn lửa quỷ dữ
Để hiểu được Varys, chúng ta phải đi ngược dòng thời gian, vượt qua Biển Hẹp để trở về vùng đất Essos, nơi những câu chuyện bi thảm nhất thường bắt đầu bằng sự bần hàn và tuyệt vọng. Varys không sinh ra trong lụa là gấm vóc. Ông là một đứa trẻ mồ côi, bị bán cho một đoàn kịch rong, rong ruổi khắp các thành bang tự do. Tuổi thơ của Varys là những ngày tháng chịu đựng sự bóc lột, sống ở tầng đáy của xã hội, nơi sinh mạng của một đứa trẻ không đáng giá bằng một ổ bánh mì.
Nhưng bi kịch thực sự định hình nên tính cách, nỗi sợ hãi và lý tưởng của Varys lại đến từ một pháp sư ở Myr. Khi nhớ lại câu chuyện này và kể cho Tyrion Lannister nghe, ánh mắt của Varys mất đi vẻ bình thản thường ngày, thay vào đó là một sự rùng mình lạnh lẽo từ sâu thẳm ký ức. Gã pháp sư đã mua Varys không phải để làm nô lệ, mà để thực hiện một nghi lễ tà phép. Gã đã thiến cậu bé Varys, ném thằng nhỏ của cậu ta vào ngọn lửa đang cháy rực.
Chính vì từng bị biến thành một vật hiến tế bất lực, Varys hiểu rõ hơn ai hết nỗi thống khổ của những kẻ yếu thế. Khi những bậc vương giả ngồi trên ngai vàng cao ngất và ra lệnh cho các pháp sư hay tướng lĩnh, họ không bao giờ nghe thấy tiếng khóc của những đứa trẻ bị chà đạp dưới đáy bùn. Varys đã từng là đứa trẻ ấy. Sự tàn tật về thể xác không giết chết ông, mà ngược lại, nó giải phóng ông khỏi những dục vọng tầm thường của xác thịt, để ông dành trọn vẹn trí tuệ và sinh mệnh của mình cho một mục tiêu lớn lao hơn. Từ một kẻ bị ruồng bỏ, bị vứt ra đường để chết, Varys đã vươn lên bằng trí thông minh tuyệt đỉnh, học cách thu thập thông tin, biến bí mật thành vũ khí, và dần dần xây dựng nên mạng lưới gián điệp khổng lồ trải dài từ Essos sang tận Westeros. Ông gọi họ là những chú chim nhỏ.
Nghệ thuật sinh tồn và triết lý quyền lực giữa lòng King's Landing
Khi bước chân vào triều đình và ngồi vào chiếc ghế của Hội đồng Nhỏ, Varys mang theo một triết lý vô cùng độc đáo. Xung quanh ông là những con sói, những con sư tử, những con hươu đầy tham vọng. Ai cũng muốn quyền lực. Ai cũng muốn vinh quang cho gia tộc mình. Nhưng Varys thì không. Ông không có tên họ, không có huy hiệu, không có lâu đài hay quân đội. Ông chỉ có những lời thì thầm bên tai.
Trong cuộc đối thoại kinh điển với Tyrion Lannister ở mùa thứ hai, Varys đã đưa ra một câu đố định hình toàn bộ khái niệm quyền lực trong vũ trụ Game of Thrones. Ông kể về ba người đàn ông quyền lực đứng trong một căn phòng: một vị vua, một tu sĩ và một người giàu có. Ở giữa họ là một gã lính đánh thuê cầm gươm. Cả ba người đều ra lệnh cho gã lính đánh thuê giết hai người còn lại. Vậy ai là người sống, ai là người chết, và quyền lực thực sự nằm ở đâu?
Quyền lực, theo góc nhìn của Nhện Sứ, không nằm ở vương miện, không nằm ở thánh giá, cũng không nằm ở túi vàng. Quyền lực nằm ở nơi mà con người ta tin rằng nó tồn tại. Nó là một mánh khóe, một cái bóng hắt trên tường, và một người nhỏ bé cũng có thể hắt một cái bóng khổng lồ. Bằng triết lý đó, Varys đã thao túng cả triều đình mà không cần dùng đến một giọt máu nào của chính mình. Ông phục vụ Vua Điên Aerys Targaryen, rồi tiếp tục phục vụ Robert Baratheon, rồi đến Joffrey. Có vẻ như ông là một kẻ cơ hội, gió chiều nào che chiều ấy. Nhưng thực chất, Varys đang chơi một ván cờ vô cùng kiên nhẫn.
Khác với Petyr Baelish, kẻ coi sự hỗn loạn là một nấc thang để tự đưa mình lên cao, Varys coi sự hỗn loạn là một thảm họa tàn phá cuộc sống của người dân vô tội. Littlefinger sẵn sàng đốt cháy cả vương quốc để làm vua của đống tro tàn, còn Varys sẵn sàng giết chết các vị vua để giữ cho vương quốc không bị thiêu rụi. Sự đối lập giữa Varys và Littlefinger là một trong những mạch ngầm hấp dẫn nhất của toàn bộ series. Hai kẻ không có xuất thân cao quý, hai kẻ dùng trí tuệ để bù đắp cho sự thiếu hụt về sức mạnh thể chất, nhưng lại đi theo hai con đường hoàn toàn trái ngược nhau. Varys luôn coi trọng tính mạng của vương quốc, còn Littlefinger chỉ coi trọng bản thân hắn.
Sự kiên nhẫn và lòng trắc ẩn của Varys được thể hiện rất rõ trong cách ông tương tác với Ned Stark. Khi vị Lãnh chúa phương Bắc bị tống vào ngục tối, Varys là người duy nhất còn đến thăm ông, mang cho ông nước uống và báo cho ông biết tình hình của các con. Ned Stark, một người coi trọng danh dự đến mức bảo thủ, đã hỏi Varys một câu đầy ngờ vực rằng Varys thực sự phụng sự ai. Khác với những lời dối trá thường ngày, Varys đã trả lời bằng tất cả sự chân thành từ tận đáy lòng. Ông nói rằng ông phụng sự vương quốc. Ai đó phải nghĩ cho những người nông dân không có cơm ăn, những đứa trẻ mồ côi, những người phụ nữ bị chiến tranh chà đạp. Lời nói đó không phải là một chiêu trò. Đó là tiếng gọi từ cõi lòng của một người đã chứng kiến quá nhiều sự tàn bạo của các bậc đế vương. Varys không thể cứu Ned Stark khỏi bị chém đầu, vì ông biết rằng nếu ông ra mặt, ông cũng sẽ chết, và khi ông chết, sẽ không còn ai đứng ra bảo vệ vương quốc nữa. Ông chọn cách sống sót, mang tiếng là kẻ hèn nhát, để tiếp tục dệt mạng nhện của mình.
Tình bạn kỳ lạ với Tyrion và quyết định quay lưng với vương đô
Một trong những khía cạnh đẹp đẽ và nhân văn nhất của Varys là mối quan hệ của ông với Tyrion Lannister. Hai con người bị xã hội ruồng bỏ, một kẻ bị khinh miệt vì lùn, một kẻ bị ghê tởm vì tàn tật. Họ tìm thấy ở nhau sự đồng điệu đáng kinh ngạc về trí tuệ và sự thấu cảm. Trong suốt thời gian Tyrion làm Cánh Tay Mặt Của Nhà Vua, Varys đã âm thầm hỗ trợ anh, giúp anh vạch mặt kẻ phản bội, bảo vệ Shae, và chuẩn bị cho Trận Hắc Thủy. Varys nhìn thấy ở Tyrion tiềm năng của một nhà lãnh đạo xuất chúng. Tyrion thông minh, thực tế, nhưng quan trọng nhất, Tyrion có lòng trắc ẩn, một thứ vô cùng xa xỉ ở King's Landing. Khi Tyrion bị thương nặng sau trận chiến và bị cha mình tước đoạt mọi công lao, Varys là một trong số ít người đến an ủi anh. Ông nói rằng lịch sử sẽ không ghi nhận công lao của Tyrion, nhưng những người sống sót ở King's Landing sẽ luôn biết rằng chính anh đã cứu họ. Lời nói đó không chỉ là sự an ủi dành cho Tyrion, mà dường như cũng là lời tự bạch của chính Varys về cuộc đời mình.
Đỉnh điểm của mối quan hệ này, và cũng là bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời Varys, xảy ra ở cuối mùa thứ tư. Tyrion bị kết án tử hình vì tội giết Joffrey, một tội ác mà anh không hề phạm phải. Dù Varys đã phải đứng ra làm chứng chống lại Tyrion tại phiên tòa để bảo toàn mạng sống, nhưng sâu thẳm bên trong, ông không bao giờ muốn để mất đi một bộ óc kiệt xuất như vậy. Khi Jaime Lannister ép Varys phải giải cứu Tyrion, Varys đã đồng ý. Ông dẫn Tyrion qua những đường hầm bí mật mà chỉ mình ông biết, để ra đến bến cảng, nơi một con tàu đang chờ sẵn để đưa Tyrion sang Essos. Kế hoạch ban đầu của Varys rất rõ ràng, đưa Tyrion lên tàu, đóng nắp hầm lại, và quay trở về King's Landing để tiếp tục làm Nhện Sứ, tiếp tục lẩn khuất trong bóng tối. Nhưng khoảnh khắc định mệnh đã xảy ra. Khi Varys quay lưng chuẩn bị bước đi, tiếng chuông báo động trên Pháo đài Đỏ vang lên dữ dội. Tiếng chuông ấy mang theo một thông điệp đẫm máu. Tywin Lannister đã chết.
Khán giả chứng kiến cảnh Varys đứng sững lại trên bến cảng, gương mặt biến sắc. Tiếng chuông dồn dập vang lên trong đêm đen như hồi cáo chung cho trật tự cũ của King's Landing. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi đó, bộ óc thiên tài của Varys đã tính toán hàng vạn khả năng. Ông biết Tywin đã bị ám sát, và ông biết Tyrion vừa đi qua khu vực đó. Nếu Varys quay lại, ông sẽ phải đối mặt với cơn thịnh nộ điên cuồng của Cersei Lannister. Cersei không phải là Tywin, ả không có sự điềm tĩnh và lý trí, ả chỉ có sự tàn độc và hoang tưởng. Không ai có thể bảo vệ Varys nữa, và cái chết bằng những đòn tra tấn dã man nhất là điều chắc chắn. Nhưng quan trọng hơn cả lý do sinh tồn, Varys nhận ra rằng Vương đô đã không còn hy vọng. Trật tự cuối cùng được duy trì bởi Tywin Lannister đã sụp đổ. King's Landing chuẩn bị chìm trong bể máu của sự thù hận và ngu dốt. Vì vậy, Varys đã đưa ra một quyết định làm thay đổi toàn bộ phần còn lại của câu chuyện. Ông quay lại, bước lên con tàu cùng Tyrion. Hành động đó đánh dấu sự từ bỏ chính thức của Nhện Sứ đối với chiếc ghế trong Hội đồng Nhỏ, vứt bỏ thân phận an toàn mà ông đã xây dựng hàng thập kỷ. Ông chọn con đường lưu vong, vượt đại dương để đi tìm một vị vua mới, một hy vọng mới. Đó là sự quay lưng đầy quyết đoán với một vương triều thối nát, để dấn thân vào một canh bạc lớn nhất cuộc đời.
Đi tìm chân lý và mầm mống của sự vỡ mộng
Hành trình của Varys tại Essos cùng Tyrion là hành trình đi tìm đấng minh quân cho mình. Varys tin rằng Daenerys Targaryen (Mẹ Rồng) chính là câu trả lời cho vương quốc. Một nữ hoàng có dòng máu rồng chính thống, có sức mạnh quân sự áp đảo, nhưng đồng thời lại là người giải phóng nô lệ, người thấu hiểu nỗi khổ của kẻ bị áp bức. Khi gặp mặt Daenerys, Varys đã không ngần ngại nói thẳng lý do ông từng phục vụ những kẻ thù của cô, và lý do ông đến đây. Ông không thề trung thành một cách mù quáng. Ông thề trung thành với người dân. Ông yêu cầu Daenerys hãy trở thành một vị minh quân, hãy lắng nghe dân chúng, thay vì chỉ cai trị bằng sự sợ hãi. Lời tuyên thệ của Varys với Daenerys chứa đựng một điều kiện vô tiền khoáng hậu, nếu cô làm sai, ông sẽ không đâm lén cô, mà ông sẽ nói thẳng vào mặt cô, và ông sẵn sàng tìm người khác thay thế cô vì lợi ích của vương quốc.
Những mùa phim tiếp theo chứng kiến Varys nỗ lực hết mình để mở đường cho Daenerys trở về Westeros. Ông dùng mạng lưới của mình để lôi kéo nhà Tyrell, nhà Martell liên minh với Mẹ Rồng. Ông đứng trên boong tàu, nhìn hạm đội khổng lồ rẽ sóng tiến về phía tây, trong lòng nuôi dưỡng một niềm tin mãnh liệt về một kỷ nguyên hòa bình sắp tới. Thế nhưng, hiện thực của chiến tranh không bao giờ đẹp như những bài ca. Khi đặt chân đến Westeros, mọi thứ không diễn ra suôn sẻ. Những mất mát liên tiếp bắt đầu mài mòn sự nhân từ của Daenerys. Và Varys, với con mắt tinh tường của một kẻ đã chứng kiến sự điên loạn của Aerys Targaryen, bắt đầu nhận ra những dấu hiệu đáng sợ. Ông thấy cách Daenerys thiêu sống cha con nhà Tarly chỉ vì họ từ chối quỳ gối. Ánh lửa rồng thiêu rụi con người làm sống lại nỗi sợ hãi tột cùng thuở ấu thơ của ông, khi ông nhìn thấy ngọn lửa quỷ dữ của gã pháp sư ở Myr. Bạo lực có thể là một công cụ, nhưng khi bạo lực trở thành niềm vui và phương thức duy nhất để giải quyết vấn đề, đó là lúc một bạo chúa ra đời.
Càng quan sát, Varys càng rơi vào sự hoang mang. Ông đã đánh cược mọi thứ vào cô gái này. Nhưng rồi một bí mật động trời được tiết lộ, Jon Snow không phải là đứa con hoang, mà là Aegon Targaryen, người thừa kế hợp pháp của Ngai Sắt. Khác với Daenerys luôn khao khát quyền lực đến mức ám ảnh, Jon Snow là một người từ chối vương quyền, anh sống khiêm nhường, luôn chiến đấu ở tuyến đầu cùng binh lính, và quan trọng nhất, anh có được sự trung thành tuyệt đối từ những người đi theo anh không phải vì sợ hãi, mà vì lòng tôn kính. Trong tư duy phân tích lạnh lùng và hướng tới đại cục của Varys, phép so sánh đã rõ ràng. Một bên là một nữ hoàng đang dần mất kiểm soát tâm lý, sẵn sàng dùng rồng thiêu rụi cả một thành phố để trả thù. Một bên là một vị vua điềm đạm, có dòng máu chính thống, và có trái tim nhân từ. Đối với một người chỉ phụng sự vương quốc như Varys, việc phải chọn ai là một điều tất yếu, dẫu cho sự lựa chọn đó đồng nghĩa với tội phản quốc và bản án tử hình lơ lửng trên đầu.
Cái chết vị tận trung và bản anh hùng ca vô danh
Những tập cuối cùng của series chứng kiến những khoảnh khắc bi tráng nhất của Nhện Sứ Varys. Căn phòng hắt hiu ánh nến tại Dragonstone trở thành nơi ông đưa ra quyết định cuối cùng. Ông viết những bức thư báo tin về thân phận thực sự của Jon Snow để gửi đi khắp vương quốc. Ông biết mình đang bị theo dõi. Ông biết Daenerys đã bắt đầu nghi ngờ. Nhưng ông không dừng lại.
Cảnh Varys nói chuyện với một cô bé nhỏ trong nhà bếp là một trong những chi tiết ám ảnh nhất. Cô bé lo sợ vì Daenerys không chịu ăn uống, và Daenerys có những lính canh theo sát. Varys nhẹ nhàng an ủi cô bé, dặn dò cô bé cố gắng hơn vào bữa tối. Bằng ngôn ngữ tinh tế của trò chơi vương quyền, khán giả hiểu ngay rằng Varys đang cố gắng đầu độc Mẹ Rồng. Ông quyết định sẽ kết liễu Daenerys bằng phương thức mà ông vẫn luôn giỏi nhất, âm thầm và lặng lẽ, để cứu lấy hàng triệu mạng sống ở Bến Vua trước khi con rồng Drogon biến tất cả thành tro bụi.
Nhưng số phận đã không mỉm cười với ông. Người phản bội ông không ai khác lại chính là Tyrion Lannister. Tyrion, người bạn thân thiết nhất, người đồng điệu nhất, vì vẫn mù quáng tin vào Daenerys nên đã tiết lộ mọi chuyện. Khi tiếng bước chân của đội quân Unsullied vang lên ngoài hành lang giữa đêm khuya, Varys đang ngồi viết thư. Ông tháo chiếc nhẫn trên tay đặt xuống bàn, bình thản đứng dậy đón nhận cái kết của mình. Không có sự hoảng loạn, không có lời van xin, chỉ có sự điềm tĩnh của một người đã hoàn thành trọn vẹn lý tưởng sống.
Lửa rồng bùng lên, nuốt chửng con người đã dùng cả đời để ẩn mình trong bóng tối. Varys không thét lên, ông đón nhận ngọn lửa bằng một sự cam chịu bi hùng. Cái chết của Varys là một minh chứng đẫm máu cho thấy sự tàn khốc của trò chơi vương quyền, nơi lòng tốt và tầm nhìn xa trông rộng lại bị trừng phạt bằng ngọn lửa oan nghiệt.
Thế nhưng, sự vĩ đại của Varys lại nằm chính ở cái chết tưởng chừng như thất bại ấy. Chỉ một tập phim sau đó, lời tiên tri và nỗi sợ hãi của Varys đã thành hiện thực. Daenerys cưỡi rồng thiêu rụi toàn bộ King's Landing, giết chết hàng vạn dân thường trong sự ngỡ ngàng tột độ của Jon Snow và sự sụp đổ về mặt tinh thần của Tyrion Lannister. Tyrion đứng giữa đống đổ nát, nhìn những thi thể cháy đen của trẻ em, và lúc đó anh mới nhận ra rằng Varys đã đúng. Người bạn tàn tật của anh đã nhìn thấy sự thật từ rất lâu, đã cố gắng ngăn chặn bi kịch bằng chính mạng sống của mình, nhưng đã không ai lắng nghe.
Sự hy sinh không cần ai ghi danh đó mới làm cho triết lý của Varys trở nên vĩ đại. Bàn cờ Game of Thrones tràn ngập những kẻ hùng hổ xưng vương, những chiến binh mặc giáp trụ sáng loáng, những hoàng hậu với vương miện lấp lánh, nhưng người thực sự đấu tranh vì hòa bình cho đất nước từ đầu đến cuối... hóa ra lại là kẻ bị cả thế giới khinh rẻ nhất. Người dân Bến Vua chết trong biển lửa sẽ không bao giờ biết rằng có một người tên là Varys đã cố gắng đầu độc Nữ hoàng Rồng để cứu họ. Lịch sử của Westeros được viết bởi những học sĩ trong Thư viện Citadel cũng có lẽ sẽ chỉ ghi lại Varys như một kẻ gian thần giảo hoạt đã phục vụ rồi phản bội nhiều đời vua.
Không có bức tượng nào được tạc cho Nhện Sứ. Không có bài hát nào được các ca sĩ hát rong xướng lên trong các quán rượu để ca ngợi ông. Nhưng đối với những ai thực sự thấu hiểu thế giới này, Varys mới là người anh hùng thực sự. Ông vĩ đại vì ông từ chối ánh sáng vinh quang. Ông vĩ đại vì ông lấy đi sự trong sạch của linh hồn mình để giữ cho thế giới bớt đi sự nhơ nhớp. Bàn tay ông có thể bẩn, lời nói của ông có thể là dối trá, nhưng trái tim ông luôn hướng về vương quốc. Cả cuộc đời ông là một bản anh hùng ca vô danh, một nốt nhạc trầm buồn nhưng mãnh liệt nhất trong bản giao hưởng của lửa và máu.
Từ một đứa trẻ mồ côi bị thiến trong ngọn lửa xanh ở Myr, cho đến một vị đại thần chấp nhận cháy thành tro bụi ở Dragonstone để bảo vệ lý tưởng của mình, Varys đã đi trọn một vòng đời đầy bi tráng. Khi khép lại những trang sử kỳ vĩ của Game of Thrones, hình ảnh ám ảnh nhất không phải là ngai sắt bị nung chảy, mà là bóng lưng của một người đàn ông mặc áo choàng lụa, chắp tay sau lưng, bình thản đi về phía ngọn lửa, mang theo mình tình yêu vô điều kiện dành cho một vương quốc không bao giờ biết ơn ông.
Cuộc luận chiến kinh điển dưới chân Ngai Sắt
Nếu phải chọn ra một khoảnh khắc lột tả rõ nhất sự đối lập tư tưởng tạo nên xương sống chính trị của toàn bộ series, thì đó chính là cuộc đối thoại giữa Varys và Petyr Baelish tại sảnh đường chính, nơi đặt Ngai Sắt nghìn lưỡi gươm. Khung cảnh vắng lặng, chỉ có hai người đàn ông tay không tấc sắt đứng nhìn vào biểu tượng quyền lực tối cao của Westeros. Không có rồng, không có ma thuật, chỉ có ngôn từ. Nhưng ngôn từ của họ lại sắc bén và có sức tàn phá khủng khiếp hơn mọi loại vũ khí.
Varys nhìn Ngôi Báu Sắt và gọi nó là một thứ méo mó, xấu xí, được tạo ra từ hàng ngàn lưỡi gươm của những kẻ chiến bại. Nó là hiện thân của bạo lực và sự thống trị áp đặt. Littlefinger thì lại khao khát được ngồi lên đó. Khi Varys chất vấn Baelish về những âm mưu dơ bẩn mà hắn đang dệt nên để phá hoại hòa bình, Varys đã nhấn mạnh rằng đất nước cần một sự trật tự, bởi vì nếu không có trật tự, tất cả sẽ chìm trong vực thẳm. Baelish nhếch mép cười, mỉa mai nói rằng vực thẳm chỉ là một ảo ảnh. Sự hỗn loạn mới là thực tại, sự hỗn loạn là một nấc thang. Baelish tin rằng những kẻ cố gắng bám víu vào trật tự, vào luật lệ, vào sự trung thành đều sẽ chết. Chỉ có cái nấc thang là thật, và việc leo lên mới là tất cả.
Trong khoảnh khắc đó, khán giả được chứng kiến hai nhân sinh quan hoàn toàn trái ngược. Littlefinger là đại diện cho chủ nghĩa cá nhân cực đoan, sự tham vọng vô độ bất chấp hậu quả. Còn Varys, dù bị mang tiếng là kẻ mưu mô không kém, lại là đại diện cho chủ nghĩa vị nhân sinh, sự cân bằng và lợi ích chung. Varys lo sợ sự hỗn loạn vì ông biết dưới đáy của nấc thang đó là xác của hàng vạn dân thường bị giẫm đạp. Còn Baelish thì hân hoan tạo ra sự hỗn loạn để hắn có thể dẫm lên những cái xác đó mà tiến bước.
Điều thú vị là trò chơi vương quyền cuối cùng đã tiêu diệt cả hai người, nhưng theo hai cách hoàn toàn khác nhau. Baelish chết vì những lời nói dối của hắn bị vạch trần bởi chính những nạn nhân mà hắn thao túng tại phương Bắc, một cái chết nhục nhã, quỳ gối van xin, không có lấy một chút tự tôn. Còn Varys chết vì ông đã dám nói lên sự thật, một cái chết kiêu hãnh, ngẩng cao đầu đối diện với lửa rồng, hy sinh vì một lý tưởng cao đẹp hơn bản thân. Sự so sánh này một lần nữa khẳng định vị thế độc tôn của Varys trong ngôi đền của những nhân vật phản anh hùng xuất sắc nhất màn ảnh.
Bí ẩn về bầy chim nhỏ và những tâm hồn vụn vỡ
Không thể viết về Varys mà không nhắc đến thứ vũ khí mạnh mẽ nhất của ông, mạng lưới gián điệp được mệnh danh là bầy chim nhỏ. Khác với những gián điệp thông thường, bầy chim nhỏ của Varys thường là những đứa trẻ mồ côi, nghèo đói, bị xã hội lãng quên. Varys tuyển mộ chúng không phải bằng sự đe dọa, mà bằng cách cho chúng thức ăn, kẹo ngọt, và một mái nhà. Đổi lại, chúng trở thành đôi mắt và đôi tai của ông, luồn lách qua những khe hở hẹp nhất của các lâu đài, lắng nghe những bí mật đen tối nhất của các vương tôn công tử.
Có những tranh cãi về tính đạo đức trong cách Varys sử dụng những đứa trẻ này. Qyburn, khi thay thế Varys tiếp quản mạng lưới này ở King's Landing, cũng dùng kẹo để mua chuộc chúng, nhưng Qyburn biến chúng thành những kẻ ám sát tàn nhẫn phục vụ cho Cersei. Còn Varys, trong suốt thời gian điều hành, ông coi những đứa trẻ này là những thiên thần bị gãy cánh giống như chính mình thuở bé. Ông dạy chúng cách sinh tồn trong im lặng, cách đọc và viết, cách dùng tai thay vì dùng gươm. Ông bảo vệ chúng trong một thế giới mà chẳng ai thèm bận tâm nếu một đứa trẻ nghèo gục chết trên đường phố.
Khi Varys bị kết án phản quốc tại Dragonstone, cảnh ông nói chuyện với cô bé tên Martha trong bếp là một minh chứng vô cùng xúc động. Martha run rẩy vì lo sợ bị phát hiện khi bỏ độc vào thức ăn của Nữ hoàng. Varys không hề dùng quyền lực ép buộc. Ông nhìn Martha bằng ánh mắt hiền từ, ôn tồn nói rằng rủi ro càng lớn thì phần thưởng càng cao, và nhắc nhở cô bé về sự can đảm. Varys đang dạy cho đứa trẻ ấy cách chiến đấu trong một cuộc chiến không cân sức, cách mà một người nhỏ bé có thể thay đổi vận mệnh của cả một đế chế. Dẫu cho kế hoạch thất bại, sự dịu dàng của Varys dành cho bầy chim nhỏ vẫn cho thấy ông mang một tâm hồn đầy lòng trắc ẩn, một điều tưởng chừng không thể tồn tại bên trong ngực của một bậc thầy mưu mô dạn dày sương gió.
Kết luận cuối cùng về một tượng đài bất tử
Nhìn lại toàn bộ tiến trình lịch sử của Game of Thrones, ta thấy các gia tộc lớn thi nhau quật khởi rồi lụi tàn. Nhà Baratheon tuyệt diệt. Nhà Tyrell bị xóa sổ. Nhà Martell diệt vong. Ngai Sắt bị rồng thiêu chảy thành vũng thép lỏng. Nhưng những giá trị mà Varys theo đuổi thì vẫn luôn tồn tại. Cuối cùng, một vị vua mới được bầu lên, không phải dựa trên dòng máu, không phải bằng sức mạnh chinh phạt, mà dựa trên sự suy xét về những câu chuyện, về khả năng đem lại hòa bình cho bảy vương quốc. Vương triều của Bran Stark được thành lập dựa trên những lý tưởng mà Varys đã dùng cả cuộc đời để vun đắp.
Sự hy sinh không cần ai ghi danh đó mới làm cho triết lý của Varys trở nên vĩ đại. Bàn cờ Game of Thrones tràn ngập những kẻ hùng hổ xưng vương, nhưng người thực sự đấu tranh vì hòa bình cho đất nước từ đầu đến cuối... hóa ra lại là kẻ bị cả thế giới khinh rẻ nhất. Từng lời nói, từng cái chắp tay, từng ánh mắt buồn bã của ông sẽ mãi mãi là những ký ức không thể xóa nhòa đối với những ai đã cùng khóc cười với tác phẩm truyền hình vĩ đại này. Bất kể lịch sử có lãng quên ông hay không, trong trái tim của những khán giả hiểu được sự thật sâu xa của trò chơi vương quyền, Lord Varys vẫn mãi là người anh hùng tuyệt đối của Bảy Vương Quốc.
Varys và bóng ma của ma thuật trong thế giới thực dụng
Một điều làm nên sự độc đáo của Varys là lập trường của ông đối với những yếu tố kỳ ảo trong Game of Thrones. Thế giới này không chỉ có chính trị, mà còn có Dạ Vương, Rồng, và những Nữ tư tế Đỏ như Melisandre. Sự xuất hiện của Melisandre luôn mang theo mùi hương của lửa và cái chết. Và không có gì ngạc nhiên khi Varys thể hiện sự thù địch tột độ với nữ tư tế này.
Khi hai người đối mặt với nhau tại Dragonstone, bầu không khí đặc quánh sự căng thẳng. Melisandre tự tin vào ngọn lửa của Thần Ánh Sáng (R'hllor), tự tin vào những điềm báo. Nhưng Varys, với vết thương lòng không bao giờ lành do một kẻ cuồng tín theo ma thuật gây ra, đã khinh bỉ thứ niềm tin mù quáng đó. Ông tin vào con người. Ông tin vào hành động thực tế. Ông tin vào sức mạnh của thông tin được thu thập bằng xương bằng thịt, chứ không phải những hình ảnh ảo não nhảy múa trong ngọn lửa. Khi Melisandre nói một câu tiên tri lạnh gáy rằng cả hai người họ đều sẽ phải chết tại mảnh đất Westeros này, Varys đã chững lại. Lần hiếm hoi khán giả thấy nỗi sợ hãi thuần túy hiện lên trên gương mặt không tỳ vết của Nhện Sứ. Nhưng nỗi sợ hãi đó không làm ông chùn bước. Ông biết cái chết là định mệnh, nhưng ông chọn cách đối mặt với nó như một con người tự do, không quỳ gối trước bất kỳ thế lực tâm linh nào.
Chính sự đối nghịch này càng làm nổi bật tính chân thực và tính nhân văn của nhân vật Varys. Trong một thế giới ma thuật lộng lẫy, Varys là mỏ neo giữ mọi thứ ở lại với mặt đất. Ông đại diện cho lý trí, sự logic, và sức mạnh của trí tuệ con người vượt lên trên sự đe dọa của các vị thần hay quỷ dữ.
Hành trình mùa 8 và sự thất vọng của khán giả
Cũng cần phải nói thêm với tư cách của một người xem trung thành, mùa 8 của series đã nhận vô số chỉ trích về cách xây dựng kịch bản, và cái chết của Varys cũng nằm trong số đó. Nhiều người cho rằng việc Varys để lộ âm mưu một cách quá dễ dàng, nói chuyện công khai với Jon Snow trên bãi biển, hay tin tưởng giao mạng sống của mình vào tay Tyrion là một sự lơ đễnh không đáng có ở một bậc thầy gián điệp. Nhện Sứ của những mùa đầu chắc chắn sẽ có một kế hoạch tinh vi hơn, nhiều tầng lớp hơn, có phương án rút lui an toàn.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận mọi thứ dưới góc độ tâm lý học, ta có thể hiểu được sự nóng vội này. Varys lúc đó đã quá già, quá mệt mỏi với những năm tháng chạy trốn và ủ mưu. Thời gian không còn nhiều, và hiểm họa từ Daenerys đang lớn lên từng giây. Khi nhìn thấy bóng dáng của Vua Điên Aerys đang tái sinh trong hình hài của Nữ hoàng Rồng, Varys đã rơi vào trạng thái khủng hoảng thực sự. Ông không còn thời gian để chơi một ván cờ kiên nhẫn. King's Landing sắp bị tấn công. Hàng triệu người sắp chết. Bức bách bởi áp lực thời gian và trách nhiệm, Varys đã phải mạo hiểm tung ra nước cờ cuối cùng, và ông đã thất bại về mặt kỹ thuật, nhưng thành công rực rỡ về mặt lý tưởng. Sự gấp gáp của ông có thể là một điểm yếu trong kịch bản, nhưng nó lại cực kỳ hợp lý khi đặt vào bối cảnh tuyệt vọng của một người muốn cứu thế giới trước giờ G.
Dư âm của những lời thì thầm
Cuốn sách của lịch sử Westeros khép lại, nhưng những lời thì thầm của bầy chim nhỏ dường như vẫn còn vang vọng đâu đây trong những hành lang tối tăm của Pháo đài Đỏ. Varys đã rời khỏi cuộc chơi, nhưng dấu ấn của ông vĩnh viễn in hằn lên cách vương quốc này được định hình. Không có ông, Daenerys có lẽ đã không bao giờ có được liên minh hùng mạnh để vượt biển. Không có ông, Tyrion có lẽ đã mục nát trong ngục tối. Và không có sự hy sinh của ông, có lẽ cả Jon Snow và Tyrion đều không đủ dũng khí để đưa ra quyết định ám sát Daenerys sau này, khép lại kỷ nguyên của sự thống trị bằng sợ hãi.
Varys là một con người không toàn vẹn về mặt thể xác, nhưng lại là nhân vật sở hữu một linh hồn toàn vẹn và đẹp đẽ nhất trong toàn bộ tác phẩm. Xin được cúi đầu kính phục Nhện Sứ, một vĩ nhân không vương miện, người đã lấy bóng tối làm nhà, lấy sự dối trá làm vũ khí, để bảo vệ một ánh sáng mỏng manh nhưng vô giá mang tên: Hòa bình.
Phân tích chuyên sâu: Varys trong thế đối trọng với những Thái sơn Bắc Đẩu của Westeros
Để cảm nhận rõ nét nhất sự vĩ đại của Nhện Sứ, chúng ta phải đặt ông lên bàn cân, đối trọng với những nhân vật sừng sỏ nhất của Bảy Vương Quốc. Qua từng phép so sánh, tính cách và tầm vóc của Varys càng trở nên rực rỡ và thoát tục.
Varys và Tywin Lannister: Sự cai trị bằng sợ hãi đối đầu sự bảo hộ trong bóng tối
Tywin Lannister là hiện thân của sức mạnh gia tộc tuyệt đối. Tywin tin rằng quyền lực là con sư tử tàn nhẫn, là sự áp đặt kỷ luật thép, là vàng của Casterly Rock và là máu của gia tộc Reyne trong bài hát "Những cơn mưa thành Castamere". Tywin xây dựng trật tự bằng sự sợ hãi. Nếu ai đó phản bội, ông ta tiêu diệt cả dòng họ của kẻ đó. Trái ngược hoàn toàn, Varys duy trì trật tự bằng sự tinh tế. Varys không giết cả một dòng họ, ông chỉ cần loại bỏ một cái đinh ốc hỏng để bộ máy vương quốc tiếp tục chạy. Tywin sẵn sàng để cháu trai Joffrey tàn ác trên ngai vàng miễn là nó mang họ Lannister (hay Baratheon trên danh nghĩa). Varys sẵn sàng lật đổ vương triều Targaryen mà ông từng thề trung thành, chỉ vì vị vua đó hóa điên. Đối với Tywin, gia tộc là trên hết. Đối với Varys, bá tánh là trên hết. Khi Tywin chết gục trên bệ xí bởi chính mũi tên của con trai mình, đế chế Lannister bắt đầu sụp đổ vì sự gắn kết bằng nỗi sợ hãi đã tan biến. Khi Varys chết trong lửa rồng, lý tưởng của ông lập tức đánh thức lương tri của Tyrion và Jon Snow, dẫn đến sự cứu rỗi cuối cùng cho vương quốc. Cái chết của Tywin là sự chấm dứt của một bạo chúa, cái chết của Varys là ngọn đuốc soi đường.
Varys và Cersei Lannister: Cơn thịnh nộ thiển cận và Tầm nhìn vượt đại dương
Cersei Lannister cũng là một kẻ mưu mô. Ả đã tự tay giết chồng là Robert Baratheon, cho nổ tung Điện Baelor vĩ đại, tàn sát gia tộc Tyrell. Nhưng mưu mô của Cersei vô cùng thiển cận và nhỏ nhen. Cersei chỉ thao túng để thỏa mãn cơn khát quyền lực cá nhân và bảo vệ những đứa con của ả một cách mù quáng. Khi Cersei nắm quyền, Vương đô chìm trong đói nghèo, sự thù hằn và sự cô lập. Cersei là ví dụ điển hình của việc có quyền lực nhưng không có trí tuệ để quản lý nó. Varys đứng ở một đẳng cấp hoàn toàn khác. Khi Varys ở trong Hội đồng, ông điều phối các luồng thông tin để đảm bảo thực phẩm được phân bổ (hoặc ít nhất là hiểu rõ tình hình), để đập tan các âm mưu lật đổ có nguy cơ gây chiến tranh diện rộng. Nếu Cersei giống như một mồi lửa ném bừa bãi vào kho thuốc súng để xem nó nổ tung, thì Varys là người đi gỡ từng kíp nổ một cách lặng lẽ. Cersei căm thù Varys vì ả không thể kiểm soát ông, và ả kinh tởm xuất thân thấp hèn của ông. Nhưng trớ trêu thay, chính sự kiêu ngạo của Cersei đã dâng hiến cả vương quốc cho sự hủy diệt, còn con người thấp hèn ấy đã nỗ lực đến hơi thở cuối cùng để ngăn cản điều đó.
Varys và Jon Snow: Hai mặt của sự chính trực
Nhiều người sẽ thắc mắc tại sao lại so sánh Varys với Jon Snow, một anh hùng với hình tượng hoàn toàn trái ngược. Jon Snow đại diện cho sự chính trực mang tính võ biền và truyền thống. Anh thề trung thành và giữ trọn lời thề bất chấp hậu quả. Anh không biết nói dối, không biết lật lọng, và suýt nữa đã bị giết chết ngớ ngẩn nhiều lần (thậm chí đã bị giết và hồi sinh) chỉ vì sự ngay thẳng quá mức đó. Sự chính trực của Jon là một thứ đẹp đẽ nhưng nguy hiểm trong chính trị. Nó quá cứng nhắc. Varys, ngược lại, đại diện cho sự chính trực linh hoạt. Mục tiêu cuối cùng của Varys cực kỳ trong sáng và nhân văn (cứu dân), nhưng phương pháp của ông vô cùng dơ bẩn (nói dối, phản bội, ám sát, thao túng). Varys nhìn Jon Snow và thấu hiểu rằng một người cai trị tốt cần trái tim của Jon, nhưng Jon sẽ thất bại nếu không có một bộ óc như Varys để bảo vệ anh khỏi bầy sói đói chính trị. Việc Varys phải chết để bảo vệ bí mật về thân phận của Jon là minh chứng vĩ đại nhất cho sự bù trừ này: Kẻ mưu mô nhất đã dùng mạng sống của mình để mở đường cho kẻ trong sạch nhất tiến lên ngai vàng.
Ngôn ngữ hình thể và diễn xuất đỉnh cao của Conleth Hill
Sẽ là một thiếu sót vô cùng lớn nếu viết một bài phân tích chuyên sâu về Varys mà không nhắc đến diễn viên Conleth Hill, người đã thổi một linh hồn hoàn hảo vào nhân vật này. Conleth Hill đã tạo ra một Varys bước ra từ trang sách của George R.R. Martin một cách sống động như vậy. Từng cái nhướng mày, từng nụ cười mỉm bí hiểm, cách hai bàn tay giấu kín vào trong ống tay áo lụa bóng bẩy, và những bước đi không hề phát ra tiếng động.
Khán giả tinh ý sẽ nhận ra Varys có những thay đổi nhỏ về cao độ giọng nói tùy thuộc vào người mà ông đang giao tiếp. Khi nói chuyện với tầng lớp quý tộc, với các vị vua chúa, giọng ông cao, thánh thót, mềm mại và có vẻ nịnh nọt khúm núm. Đó là vỏ bọc vô hại của một tên thiến. Nhưng khi ông nói chuyện riêng với Tyrion, với Ned Stark, hoặc với Illyrio Mopatis dưới đường hầm, giọng ông trầm xuống, dứt khoát, sắc bén và đầy quyền uy. Sự chuyển đổi đó cho thấy Varys kiểm soát hình ảnh của mình xuất sắc đến nhường nào. Ông diễn một vở kịch cuộc đời ngay bên trong một vở kịch lớn của toàn bộ vương quốc.
Khi tiếng chuông của vương đô rung lên trong đêm khuya, khuôn mặt của Varys do Conleth thủ vai đã lột tả sự chuyển biến tâm lý chỉ trong vài giây. Từ sự bất ngờ, suy tính chớp nhoáng, đến quyết tâm buông bỏ và bước đi rứt khoát. Diễn xuất đó không cần một lời thoại nào mà vẫn vang vọng một câu chuyện dài bằng vạn từ ngữ. Và ở khung cảnh cuối cùng, đứng trước ngọn lửa rồng khổng lồ đang phập phồng chờ lệnh khai hỏa, Varys đứng thẳng lưng, cằm hơi nhô lên, ánh mắt buồn bã nhưng tuyệt đối bình thản, không có một giọt nước mắt sợ hãi. Conleth Hill đã trao cho Varys một cái chết kiêu hãnh và đẹp đẽ nhất, biến hình ảnh kẻ thiến bị khinh miệt trở thành một tượng đài bất khuất của lý tưởng tự do và nhân đạo.
Di sản của những kẻ bị lãng quên trong dòng chảy lịch sử
Lịch sử thế giới, cả trong đời thực lẫn trong tiểu thuyết giả tưởng, luôn được viết bởi những kẻ chiến thắng, những người nắm giữ sức mạnh cơ bắp hoặc quân sự vĩ đại. Những chiến công chém giết luôn được ngợi ca bằng những từ ngữ mỹ miều nhất. Aegon Kẻ Chinh Phục được tôn thờ vì ông mang rồng đến đốt cháy hàng vạn người để thống nhất Bảy Vương Quốc. Robert Baratheon được tung hô vì những cú đập búa tạ kinh hoàng đập nát ngực Rhaegar Targaryen. Tất cả những bạo lực đó được hợp thức hóa và vinh danh.
Nhưng những nỗ lực giữ gìn hòa bình, ngăn chặn chiến tranh từ trong trứng nước, những hành động âm thầm bảo vệ sinh mạng người yếu thế... thì lại bị coi là những âm mưu hèn hạ. Không có vị vua nào trao huy chương cho Varys vì ông đã ngăn một cuộc bạo loạn. Không có lãnh chúa nào hàm ơn Varys vì ông đã báo tin để họ tránh được hỏa hoạn. Bất cứ ai làm nghề tình báo và gián điệp, khi thành công thì không ai biết, khi thất bại thì sẽ bị lôi ra ánh sáng để gánh chịu mọi sự phỉ báng và tra tấn dã man nhất. Varys đã chấp nhận luật chơi đó ngay từ ngày đầu tiên bước chân lên bến cảng của Bến Vua.
Sự hy sinh không cần ai ghi danh đó mới làm cho triết lý của Varys trở nên vĩ đại. Bàn cờ Game of Thrones tràn ngập những kẻ hùng hổ xưng vương, nhưng người thực sự đấu tranh vì hòa bình cho đất nước từ đầu đến cuối... hóa ra lại là kẻ bị cả thế giới khinh rẻ nhất. Câu nói này vang lên như một khúc tráng ca ngậm ngùi, nhắc nhở chúng ta về những giá trị thực sự của sự cống hiến. Ở một góc độ nào đó, Varys giống như một người mẹ âm thầm dọn dẹp đống đổ nát do những đứa con ngang ngược và đầy bạo lực của mình gây ra. Người mẹ đó không bao giờ được nhận những tràng pháo tay rộn rã, nhưng thiếu người mẹ đó, cả ngôi nhà sẽ sụp đổ.
Chúng ta, những người xem, đã cùng khóc, cùng cười, cùng phẫn nộ với từng thước phim. Và khi tất cả khép lại, giữa lớp bụi mờ của thời gian, xin được tạc một bức tượng đài vô hình trong tâm tưởng dành riêng cho Lord Varys. Không có gươm, không có giáo, chỉ có đôi bàn tay chắp vào nhau giấu trong ống tay áo và một trái tim nhân hậu nhịp đập vì vương quốc. Yên nghỉ nhé, Nhện Sứ, bóng tối vĩnh hằng giờ đây đã ôm trọn ông vào lòng, trả lại cho ông sự bình yên mà ông đã dành cả đời để đi tìm cho người khác.
Cuốn biên niên sử thầm lặng: Varys qua từng mùa phim huyết lệ
Để thực sự đo lường được chiều sâu vô tận trong nhân vật Varys, ta không thể chỉ nói về đại cục, mà phải lật giở từng trang biên niên sử thầm lặng của ông qua tám mùa phim máu và nước mắt.
Mùa 1: Màn dạo đầu của những chiếc bóng
Mùa đầu tiên giới thiệu Varys như một kẻ nham hiểm và bí ẩn. Khi Nhà vua Robert cưỡi ngựa lên phương Bắc, King's Landing thực chất nằm dưới quyền kiểm soát của Hội đồng Nhỏ. Varys đã ngay lập tức đánh giá Ned Stark. Cảnh hai người đi dạo trong vườn, Varys cảnh báo Ned về những mối nguy hiểm, nhưng Ned lại chọn tin tưởng Littlefinger do sự quen biết của vợ mình. Quyết định sai lầm đó đã dẫn Ned đến đoạn đầu đài. Ở mùa này, Varys hiện lên như một quan sát viên thụ động, tung ra những lời cảnh báo nhẹ nhàng nhưng không can thiệp bằng bạo lực. Việc Varys lén gặp Illyrio Mopatis dưới đường hầm nơi lưu giữ đầu lâu rồng đã cho thấy ngay từ ngày đó, ông đã ấp ủ một kế hoạch vĩ đại cho Daenerys Targaryen ở phía bên kia bờ đại dương.
Mùa 2: Trò chơi trí tuệ cùng Quỷ Lùn
Sự xuất hiện của Tyrion Lannister với tư cách là Quyền Cánh Tay Của Nhà Vua đã thổi bùng lên một liên minh kỳ lạ. Mùa 2 là sân khấu của Varys và Tyrion. Trận chiến Hắc Thủy cận kề, Bến Vua rơi vào hoảng loạn. Trong khi Cersei chỉ biết uống rượu và hằn học, Varys đã cung cấp cho Tyrion tấm bản đồ của hệ thống hầm ngầm, và tư vấn về chất nổ Lửa Hoang cực kỳ lợi hại. Ông làm tất cả không phải vì yêu quý nhà Lannister, mà vì ông biết nếu Stannis Baratheon chiếm được thành, King's Landing sẽ bị tàn sát và lửa tôn giáo của Melisandre sẽ thiêu rụi tất cả. Mùa 2 khắc họa Varys như một chiến lược gia tài ba bảo vệ bức tường thành không phải bằng gạch đá, mà bằng mưu trí.
Mùa 3 & 4: Sự sụp đổ của trật tự và chuyến chạy trốn định mệnh
Đám cưới máu tàn sát nhà Stark, đám cưới tím giết chết ác vương Joffrey. Hai sự kiện chấn động làm xoay chuyển toàn bộ cục diện Westeros. Varys đứng giữa dòng xoáy đó, giữ cho mình sự an toàn. Ông đã khuyên Shae, người tình của Tyrion rời khỏi Bến Vua, thậm chí đưa cho cô một túi kim cương để bắt đầu cuộc sống mới. Điều này chứng tỏ Varys rất quý trọng Tyrion và muốn bảo vệ điểm yếu duy nhất của anh. Nhưng Shae từ chối, dẫn đến bi kịch cay đắng sau này. Đỉnh điểm của mùa 4 chính là tiếng chuông định mệnh trên bến cảng, khoảnh khắc Nhện Sứ dứt bỏ sự an toàn để đi theo tiếng gọi của lý tưởng, bước lên con tàu lưu vong.
Mùa 5 & 6: Vượt Biển Hẹp và tái thiết quyền lực
Đến Essos, Varys là người thức tỉnh Tyrion khỏi cơn say rượu và sự tuyệt vọng. Câu nói truyền cảm hứng của ông đã kéo Tyrion đứng dậy để đi tìm Mẹ Rồng. Tại Meereen, khi Daenerys biến mất trên lưng rồng Drogon, Varys xuất hiện đúng lúc cùng với những "chim nhỏ" mới của mình để giúp Tyrion quản lý thành phố hỗn loạn. Khả năng ngoại giao của Varys được phát huy tối đa khi ông lặn lội trở về Westeros, bí mật gặp gỡ Olenna Tyrell (Nữ hoàng Gai) và Ellaria Sand tại Dorne để thành lập một liên minh khổng lồ gồm nhà Tyrell, nhà Martell và nhà Targaryen. Không có binh lính, chỉ bằng những lời thuyết phục và tầm nhìn chiến lược, Varys đã chắp nối một đạo quân hùng hậu nhất lịch sử để đón Nữ hoàng Rồng trở về.
Mùa 7: Mầm mống của sự nghi ngờ nảy nở
Khi đặt chân lên Dragonstone, quê hương của nhà Targaryen, bầu không khí không hề có sự ăn mừng. Sự tàn nhẫn và sự độc đoán của Daenerys bắt đầu bộc lộ. Cô chất vấn Varys một cách cay nghiệt về lòng trung thành. Varys không hề run sợ, ông tuyên thệ lòng trung thành với vương quốc và yêu cầu cô hãy giữ lấy lòng nhân từ. Nhưng khi thấy ngọn lửa rồng thiêu rụi cha con nhà Tarly, ánh mắt Varys chùng xuống. Mùa 7 là khoảng thời gian Varys im lặng nhiều hơn, nhưng sự im lặng đó chứa đựng sự giằng xé nội tâm khủng khiếp. Ông bắt đầu nhận ra mình có thể đã đưa một con quái vật trở về cố hương.
Mùa 8: Lựa chọn sinh tử và ngọn lửa của sự giải thoát
Quyết định quay lưng với Daenerys để ủng hộ Jon Snow (Aegon Targaryen) là hành động quyết liệt nhất, minh bạch nhất và cũng là cuối cùng trong cuộc đời ông. Lần đầu tiên, Varys không hoạt động trong bóng tối. Ông cố gắng thuyết phục Jon Snow một cách công khai. Ông cố gắng khuyên bảo Tyrion một cách thẳng thắn. Khi mọi hy vọng đều tắt, ông mới dùng đến hạ sách cuối cùng là độc dược. Cái chết của ông là một điểm nhấn bi tráng, đẩy kịch tính của mùa cuối lên cao trào và là tiếng chuông báo tử cho sự tỉnh táo cuối cùng của Daenerys. Mùa 8 khép lại với cái chết của Varys, nhưng di sản của ông là sự thức tỉnh lương tri của những người còn sống sót để đâm nhát dao kết liễu ách thống trị độc tài.
Bức chân dung đa diện của kẻ mang danh Nhện Sứ
Người ta gọi ông là Nhện Sứ, ngụ ý về một con vật có nọc độc, ẩn nấp trong góc tối và giăng những lớp lưới dính dấp để bẫy mồi. Nhưng nếu nhìn lại, tấm lưới mà Varys giăng ra chưa bao giờ nhằm mục đích tư lợi. Chiếc lưới khổng lồ bao trùm cả Westeros và Essos ấy thực chất là một chiếc nôi bảo vệ sinh mệnh của những người vô tội. Bằng trí óc siêu việt và sự nhẫn nại phi thường, Varys đã dệt nên một mạng lưới thông tin phức tạp nhất lịch sử. Nhờ tấm lưới đó, bao nhiêu âm mưu bạo loạn bị dập tắt, bao nhiêu sinh mạng được bảo toàn trước khi chiến tranh kịp nổ ra.
Nếu lấy danh dự làm thước đo, Varys là kẻ đáng khinh. Nếu lấy sức mạnh làm thước đo, Varys là kẻ yếu ớt. Nhưng nếu lấy tình yêu thương và trách nhiệm với vương quốc làm thước đo, Varys là người khổng lồ, sừng sững che khuất mọi vị vua và nữ hoàng giả tạo.
Sự hy sinh không cần ai ghi danh đó mới làm cho triết lý của Varys trở nên vĩ đại. Bàn cờ Game of Thrones tràn ngập những kẻ hùng hổ xưng vương, nhưng người thực sự đấu tranh vì hòa bình cho đất nước từ đầu đến cuối... hóa ra lại là kẻ bị cả thế giới khinh rẻ nhất. Tầm vóc của ông không nằm ở số lượng vương miện ông đội, mà nằm ở số lượng người dân ông đã âm thầm bảo bọc. Giữa một thời đại mà sự tàn nhẫn được tôn vinh như một thứ sức mạnh tối thượng, Varys đã chứng minh rằng: Trí tuệ tĩnh lặng và lòng trắc ẩn ẩn giấu mới là thứ quyền lực vĩ đại nhất, bền bỉ nhất của con người.
Cuối cùng, khi tro cốt của ông hòa vào gió biển cay nồng của Dragonstone, vương quốc đã thực sự mất đi người gác đêm thầm lặng và vĩ đại nhất của mình. Bản anh hùng ca vô danh khép lại, nhưng âm hưởng của nó sẽ mãi mãi cất lên mỗi khi người ta nhắc về một kẻ bề tôi vị tận trung, sống và chết vì sự bình yên của muôn dân bá tánh.